Prostota, harmonia i posłuszeństwo – tak w skrócie można określić kulturę biurową w Państwie Środka

Władca kieruje poddanym. Ojciec kieruje synem. Mąż kieruje żoną. Te trzy podstawowe reguły idealnie określają funkcjonowanie społeczeństwa konfucjańskiego. W Chinach hierarchia wydaje się odgrywać nadrzędną rolę. Każdy komuś podlega i jest zobowiązany do posłuszeństwa. Gdy połączymy ten fakt z ubóstwem, a co za tym idzie – tanią siłą roboczą, dostaniemy odpowiedź na zalewającą nas falę chińskich produktów. Tymczasem Chiny to nie tylko niedroga, seryjna wytwórczość wątpliwej jakości. Z Kraju Niebiańskiego Smoka wywodzą się artykuły, które zrewolucjonizowały świat, polepszając w dużym stopniu warunki życia: papier, kompas, zapałki, papier, jedwab i herbata.

Feng shui

Feng shui jest nieodłącznym elementem kultury chińskiej. Od tysiącleci Chińczycy wiernie przestrzegają reguł tej nauki. Zachód natomiast zainteresował się nią dopiero w latach 80. i 90., kiedy nastąpiła moda na Orient.
Feng shui oznacza Wiatr i Wodę. Pierwsze odnosi się do niewidzialnego, drugie do nieuchwytnego. Wiele osób kojarzy feng shui jedynie z dekoracją wnętrz, tymczasem na początku związane ono było z odpowiednim usytuowaniem domostwa. Brano pod uwagę m.in. teren, okolicę i nasłonecznienie. Do najistotniejszych elementów należało zachowanie harmonii, zarówno wokół jak i na zewnątrz domu. Przekładało się to na harmonię w stosunkach międzyludzkich. Kluczowym elementem jest także pozytywna energia, która jako nadrzędny cel przewija się w tekstach mistrzów i praktyków feng shui. Dla wielu ludzi wprowadzenie określonych zasad organizacji przestrzennej było sposobem poradzenia sobie z różnorodnymi problemami natury zdrowotnej, finansowej lub prywatnej. Nic więc dziwnego, że popularność tej nauki rosła w zawrotnym tempie. Stosowano ją nie tylko w momencie kupowania czy budowania domów, lecz także w aranżacji ogrodów, wnętrz prywatnych i publicznych. Z czasem coraz więcej firm i korporacji zaczęło korzystać z porad shengów (mistrzów feng shui), licząc na podniesienie efektywności pracy, polepszenie samopoczucia pracowników, wzrost znaczenia oraz dochodów przedsiębiorstwa.


Office feng shui

W Chinach zasady feng shui stosowane są powszechnie w mieszkaniach i miejscach pracy. Biura urządzone zgodnie z wytycznymi shengów, przyczyniają się do dobrej koniunktury, pomyślności, spokoju oraz kreatywności. Tradycyjny projekt biura podporządkowany jest stylowi yang – otwarty i przestronny. Tworzy to idealną atmosferę dla firm pragnących szybko osiągnąć sukces. Energia chi musi mieć bowiem odpowiednią ilość wolnego miejsca, aby swobodnie przepływać przez przestrzeń, nie napotykając na przeszkody utrudniające swobodne i twórcze myślenie.
Ogromne znaczenie ma także otoczenie budynku biurowego, jego usytuowanie i sama struktura. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

•    biuro powinno się znajdować w bogatej i zadbanej dzielnicy
•    wejście musi być zachęcające zarówno dla klientów jak i pracowników
•    należy unikać biur, które mieszczą się przy skrzyżowaniu w formie litery T (jeśli nie ma innego wyjścia, trzeba skoncentrować się na rozwiązaniach feng shui, które oddalą negatywną energię)
•    najlepszym miejscem na lokalizację biura jest róg ulicy
•    wokół budynku powinno być czysto i zielono
•    harmonia z otoczeniem zapewni budynkowi właściwą ochronę.

Zorganizowanie wnętrza biura zgodnie z zasadami feng shui, dla jednych może wydawać się niedorzecznością i przesądem, jednak dla większości Azjatów jest niezwykle znaczące. Wierzą w moc reguł i energii, która z nich wypływa.

Według feng shui przestrzeń biurowa powinna być zaaranżowana zgodnie z poniższymi punktami:

•    właściciel firmy, stojąc w drzwiach biura, analizuje je pod kątem stref ba-gua (siatka przecięta na osiem części służy jako narzędzie do odpowiedniego podziału i wystroju wnętrza). W tym przypadku do ważnych należą strefy bogactwa i sławy. Należy tam umieścić np. czerwoną kopertę zawierającą kilka monet, obraz czerwonej ryby (symbol bogactwa), dzwonek, koło (symbol potęgi) i kwiat lotosu (symbolizujący wielkie osiągnięcia)
•    biuro powinno mieć regularny kształt – optymalnie: kwadratowy lub prostokątny
•    prostota w umeblowaniu, kolorystyce i dekoracji
•    biurko należy ustawić naprzeciwko wejścia lub w stronę centralnej części pomieszczenia. Niekorzystne jest siedzenie na linii drzwi–okno. Poczucie bezpieczeństwa wzrasta, gdy za plecami pracownika znajduje się ściana
•    komputer powinien być umieszczony w północno-zachodniej części biurka
•    monotonia ścian może być rozbita poprzez lustra i obrazy (najlepiej przedstawienia jeziora, wodospadu, rzeki)
•    energię odpowiedzialną za sukces zawodowy wzmacniają akwarium i fontanna
•    rośliny o gładkich liściach są synonimem rosnącego dobrobytu i przyciągają życiodajną energię
•    okablowanie powinno być niewidoczne, ukryte
•    w biurze powinno się umieścić cytaty, hasła, powiedzenia inspirujące do działania oraz dyplomy, nagrody, certyfikaty przypominające o rozwoju i sukcesach.


Zasad feng shui jest dużo więcej. W Chinach znawcy dobierają określone motywy, symbole i formy aranżacji wnętrza w zależności od profilu firmy, ambicji i założeń właściciela oraz liczby i kategorii pracowników. Bez względu na to, czy zgadzamy się z ideą feng shui, skorzystanie choć z kilku wskazówek może przynieść ciekawe i pozytywne rezultaty. Przestrzenne, czyste biuro zwiększa produktywność pracownika. Odpowiednia kolorysta uspokaja, ale i motywuje. Odcienie zieleni sprzyjają negocjacjom i właściwej ocenie sytuacji. Harmonia w doborze faktur, kształtów i wielkości wpływa na koncentrację i redukuje stres.

Wymiary kulturowe

Chiny należą do krajów o orientacji długoterminowej. To jedna z najważniejszych cech definiujących Azjatów, którzy do określonych rezultatów dochodzą systematyczną pracą, wytrwałością i spokojem. Liczą się także zapobiegliwość i posłuszeństwo wobec decydenta stojącego wyżej w hierarchii. Podporządkowanie się podziałom i odgórnie narzuconemu porządkowi jest kolejną cechą charakteryzującą chińskie społeczeństwo. Duży dystans władzy skutkuje również sporą dysproporcją pomiędzy klasami i szczeblami zawodowymi.
Chińczycy są społeczeństwem kolektywistycznym, w którym o pozycji jednostki świadczy przynależność do grupy. Od jej członków wymaga się utrzymywania między sobą ścisłych relacji, lojalności i oddania. Interes kolektywu sytuuje się więc na pierwszym miejscu.

Pozycja kobiet

Chińskie kobiety zmagają się z ciągłą dyskryminacją. Choć w ostatnich latach ich sytuacja zaczęła się stopniowo poprawiać, to nadal odbiega ona od zachodnich standardów. W Kraju Środka od najdawniejszych czasów mężczyzna był postrzegany jako najważniejszy członek rodziny. Istniał zatem ścisły podział zadań między przedstawicieli obu płci. Teoretycznie rząd chiński oficjalnie ogłosił równość płci. W praktyce jednak zastosowanie się do tego przepisu jest dyskusyjne. Kobieta powinna przede wszystkim urodzić syna. Jej rozwój i edukacja stoją na dalszym planie lub w ogóle nie są brane pod uwagę. Już Mencjusz (jeden z najważniejszych interpretatorów Konfucjusza) głosił, że nie ma dla rodziny większej porażki niż brak męskiego potomka. W późniejszych wiekach przekonanie to było utrwalane i faktycznie narodziny dziewczynki wiązały się z rozczarowaniem i poczuciem niepowodzenia.

Zarysowany powyżej opis sytuacji kobiet w Chinach odnosi się także do środowiska zawodowego. Obecnie dzięki popularyzacji form kształcenia uniwersyteckiego, kobiety stają się coraz bardziej aktywne zawodowo. Mimo wszystko, trudno im dostać pracę, szczególnie w małych firmach. Dla szefów młoda kobieta oznacza w perspektywie problem urlopu macierzyńskiego lub rezygnacji z pracy. Pomocny okazał się internet, który przybliżył kobietom instytucje walczące o ich prawa. Od 1995 r. coraz częściej pojawiają się także centra i szkolenia dla kobiet, co w konsekwencji buduje bardziej świadome społeczeństwo. Problemem jest również brak solidarności kobiet z dużych ośrodków miejskich z kobietami żyjącymi na wsiach, gdzie zmiany następują o wiele wolniej.


W Chinach kobiety często określa się jako yin, a mężczyzn jako yang. Yin przysługuje delikatność, dawanie, otwartość, pasywność, refleksyjność i spokój, natomiast yang bywa kojarzony z siłą, aktywnością, asertywnością i dominacją. Naturalna relacja panująca pomiędzy yin i yang przyczynia się do przywódczej funkcji mężczyzny i poddańczej roli kobiety.

Chiński design

W ciągu ostatnich 20 lat Chiny zaczęły sukcesywnie rozwijać się pod kątem współczesnego designu i architektury. Coraz częściej artyści szukali wzorców w tradycyjnej sztuce i łączyli je z najnowszymi elementami konstrukcyjnymi i zdobniczymi. Duże znaczenie miał też napływ wzorców z Zachodu, co zdeterminowało wiele zmian w krajobrazie chińskich miast. Krokiem milowym w rozwoju niektórych obszarów okazały się natomiast dwie prestiżowe imprezy: Olimpiada w Pekinie w 2008 roku oraz Shanghai 2010 World Expo, które stanowiły element promocji Chin, jako kraju nowoczesnego, otwartego i kreatywnego. Te wydarzenia ściągnęły wielu turystów i architektów światowej sławy. Wraz z wkroczeniem nowych trendów i odważnych realizacji pojawiły się na lokalnym rynku młode pracownie, które stanowią dziś jeden z bardziej interesujących biegunów współczesnej architektury i designu. Do najbardziej wpływowych twórców należy Yung Ho Chang, którego Atelier Feichang Jianzhu było pierwszą pracownią architektoniczną w Chinach. Warto też wspomnieć o Xu Tiantian z DnA Beijing, jednej z niewielu architektek w tym kraju, której udało się przebić w zdominowanym przez mężczyzn zawodzie.

Kobiece biuro Mary Kay Cosmetics

Gdy w 2007 roku firma Mary Kay Cosmetics postanowiła otworzyć siedzibę swojej firmy w Szanghaju, zdecydowała się na wystrój, który dorównywałby standardem zachodnim realizacjom. Miał to być również wzorcowy projekt dla pozostałych, zachodnich filii. Pracownia projektowa Gensler miała za zadanie oddać w projekcie wnętrza tożsamość marki. Założeniem było, aby klient wchodzący do biura, momentalnie skojarzył je z produktami i wizerunkiem Mary Kay Cosmetics – firmy w całości poświęconej kobietom. „Wyobraziłam sobie firmę, w której każdej kobiecie dajemy szansę odnieść tak wielki sukces, jaki tylko jest w stanie sobie wymarzyć.

Przed kobietami odważnymi na tyle, by móc marzyć, stałyby szeroko otwarte drzwi, za którymi czekałyby na nie niemal nieograniczone możliwości rozwoju. Jedynie od nich samych zależałoby, ile w życiu osiągną” – mówi założycielka firmy, Mary Kay Ash. Architekci postanowili więc, że przestrzeń wypełni kolor różowy, obłe kształty oraz płynne linie. Kobiece jest także lobby zainspirowane płatkami róży, kolorowe fototapety i dywany przypominające kwiaty. Delikatność, słodycz, lekkość. Nie jest to jednak biuro, które razi kiczem. Przeciwnie, panuje w nim iście chińska harmonia.

Tekst: Natalia Bursiewicz

Zdjęcia:
Biuro firmy Mary Kay. Szanghaj. Projekt: Gensler
Topline Office. Dongguan Projekt: HEAD Architecture and Design
Liuliqiao Office. Beijing. Projekt: Beijing MATSUBARA and Architects. Zdjęcia: Cao Yang