Tekst: Natalia Bursiewicz

Hongkong jest miastem, które nigdy nie śpi. Ulice pełne spieszących się ludzi rosną i zwężają się w szalonym rytmie, zapominają się w zgiełku, gubią w tętniącym życiem chaosie. Czas to pieniądz, a każda stracona minuta jest krokiem w tył w drodze do fortuny.


Hongkong (ofic. Specjalny Region Administracyjny Hongkong) położony jest nad Morzem Południowochińskim. Od 1898 do 1997 r. należał do Wielkiej Brytanii, co miało istotny wpływ na jego dzisiejsze funkcjonowanie i charakter. Dzięki temu mógł się też znacznie rozwinąć oraz, w późniejszym okresie, wywalczyć dużą autonomię. Całe terytorium Hongkongu stało się jednym obszarem miejskim, którego potęga gospodarcza rosła dzięki intensywnej wymianie towarowej. Obecnie miasto jest siedzibą wielonarodowych organizacji i firm.

Głównymi gałęziami przemysłu są: przemysł odzieżowy, włókienniczy, elektroniczny i chemiczny. Hongkong jest dwunastym, największym ośrodkiem handlowym, piętnastym najważniejszym bankowym oraz szóstym międzynarodowym rynkiem walut na świecie. Znany jest z przyjaznego interesom środowiska, wolnego handlu, otwartej i uczciwej konkurencji oraz dobrze zorganizowanej i zrozumiałej sieci finansowej. W raporcie o wolności gospodarczej na świecie, przygotowanym przez Amerykański Heritage Fundation, Hongkong znalazł się w czołówce miejsc, w których panuje największa wolność w prowadzeniu biznesu oraz handlu, w kategorii inwestycji, a także przyjaznego i prostego systemu podatkowego. Został również uznany za najbardziej konkurencyjne centrum biznesowe.


Język

Język angielski jest powszechnie rozumiany, choć jego znajomość wykorzystuje się przede wszystkim w pracy w dużych korporacjach. W pełni poprawną i wyrafinowaną angielszczyzną mówi jednak niewiele osób. Tak, jak w przypadku Wielkiej Brytanii, taka znajomość języka jest świadectwem wysokiej klasy i edukacji. Należy także podkreślić, że coraz większe mieszanie się kultur oraz dynamiczny napływ pracowników z różnych krajów przyczyniają się do rozwoju popularności tego języka. Niemniej Chińczycy posługują się na co dzień językiem kantońskim, co jest istotną umiejętnością dla osób szukających tam pracy.

Identyfikacja wizualna

W kampaniach reklamowych Hongkong eksponuje swój unikatowy charakter byłej kolonii brytyjskiej, podkreśla kosmopolityzm i dynamizm. Warto zaznaczyć, że wizualna marka Hongkongu powstała po wieloletnich badaniach przeprowadzonych w różnych krajach, aby mogła być łatwo odczytana bez względu na różnice kulturowe. Wybrano dynamiczny motyw silnego smoka, który połączono z nazwą miasta, co świadczy o wciąż obecnym szacunku do lokalnej tradycji.

Estetyka chińska uwidoczniona jest również w wykorzystaniu symbolicznego koloru czerwonego. Płynny, uproszczony kształt smoka wskazuje na ruch, szybkość i ciągłe zmiany, jakim podlega ten region. Ponadto logo towarzyszy slogan „Asia’s world city” odpowiadający, że pozycja tego terytorium jest unikalna zarówno w samej Azji, jak i na całym świecie. Nie ulega wątpliwości, iż Hongkong został zbudowany na solidnych filarach, którym odpowiadają takie wartości jak: postęp, wolność, stabilność, szansa i wysoka jakość.


Dyskryminacja płciowa, czy tolerancja?

W 1996 r. w Hongkongu uchwalono rozporządzenie, zgodnie z którym zabrania się bezprawnej dyskryminacji o podłożu płciowym, a także w kwestii statusu materialnego oraz ciąży. Nadal jednak, jak wynika z ankiety przeprowadzonej w Hongkongu przez Departament Stanów Zjednoczonych, prawie 80% kobiet jest w pracy wyzyskiwane i ma niższe zarobki oraz wyraźnie mniejszą możliwość awansu. Wynik badań zaskakuje, tym bardziej, że kobiety stanowią 45% siły roboczej.

Work and Life Balance

Raport Uniwersytetu w Hongkongu z 2008 r., opracowany na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród 1027 pracowników w tego miasta, wykazał wzrost świadomości w kontekście równowagi pomiędzy życiem zawodowym a osobistym w porównaniu do sytuacji z 2004 r. Została zmniejszona tygodniowa ilość godzin pracy o 5 (obecnie średni czas pracy to 50 godzin tygodniowo). Spadła także liczba osób pracujących regularnie po godzinach, wprowadzono pewną elastyczność dysponowania czasem w dużych firmach oraz wzrosła satysfakcja z wykonywanych obowiązków. Nadal aż 62,4% pracowników nie dostaje wynagrodzenia za nadgodziny. Z ankiety wynika, że nadal wiele osób nie czerpie satysfakcji z pracy, jaką wykonuje, oraz z ilości czasu spędzanej z rodziną i znajomymi. Dlatego też w ostatnim okresie firmy starają się wpłynąć na poprawę tej sytuacji poprzez próbę zmiany środowiska i organizacji pracy.


Indywidualizm – kolektywizm

Chińczycy czują się dobrze i bezpiecznie, gdy mogą pracować w grupie. Są w dużej mierze przedstawicielami kultury kolektywnej, w której lojalność znajduje się na pierwszym miejscu. Bardzo ważną rolę odgrywa w ich życiu rodzina, dlatego też w pracy starają się stworzyć podobne więzi. Utrzymywanie dobrych osobistych relacji z kolegami z pracy jest powszechne i naturalne. Istnieje wręcz niewielka różnica pomiędzy kontaktami towarzyskimi i biznesowymi. W skutek tego są również kluczowym elementem w trakcie robienia interesów w Hongkongu. Zaufanie i szacunek Chińczyków można zdobyć otwartością i chęcią konwersacji na najróżniejsze tematy, nawet te osobiste, co jest bardzo dobrze widziane. W rozmowach są raczej spontaniczni, choć zdarza się, że czasami unikają bezpośredniej konfrontacji, ale tylko po to, aby nie wprawić drugiej osoby w zakłopotanie lub „nie stracić twarzy”.

Kwestia twarzy

Jeśli trzeba by było wskazać na mapie miejsce na ziemi, gdzie twarz jest zwierciadłem duszy, to palec zatrzymałby się z pewnością na Hongkongu. Chińczycy zwracają dużą uwagę na twarz, ponieważ odzwierciedla reputację, godność i prestiż. Niekiedy powiedzenie nieopatrznie czegoś, ostra krytyka lub nieodpowiedni żart mogą spowodować „utratę twarzy”, co prowadzi do natychmiastowego pogorszenia lub zrujnowania dobrych stosunków. Wskazane jest zatem kontrolowanie mimiki twarzy i emocji oraz unikanie gwałtownych reakcji. Chińczycy szczególnie obawiają się „utraty twarzy” w oczach podwładnych. Stąd istotne jest zaznajomienie się z panującą w firmie hierarchią służbową i odpowiednie zwracanie się do określonych osób.

Kultura biznesu w Hongkongu

Spotkania biznesowe w Hongkongu należy ustalać z miesięcznym lub dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Duże znaczenie ma punktualność. Jest ona o wiele bardziej przestrzegana niż w jakimkolwiek innym azjatyckim mieście. Gdy dojdzie do spotkania, powszechnym zwyczajem jest uściśnięcie dłoni, czasem nawet delikatny ukłon, który jest odbierany jako oznaka szacunku. Zwracanie się do rozmówcy zaczyna się od jego nazwiska poprzedzonego zwrotem grzecznościowym. W trakcie spotkania wysoko cenione są spokój, opanowanie i pogodna atmosfera. Do częstych należy pozwolenie rozmówcy na chwilę kontemplacji. Cisza bowiem jest w Hongkongu pełnoprawną formą komunikacji. Niekiedy zdarza się, że podczas negocjacji zasięga się porady specjalisty od feng shui. Często też bierze się pod uwagę tę praktykę w trakcie projektowania biur.


Wizytówka

Wymiana wizytówek odbywa się zaraz po przywitaniu. Podaje się ją w obu dłoniach. Przyjętą wizytówkę należy natomiast uważnie obejrzeć, a następnie schować w odpowiednie miejsce, najlepiej do wizytownika. Wizytówka powinna być zadrukowana dwustronnie w języku angielskim i chińskim. Dla Chińczyków procedura wymiany wizytówek jest bardzo ważna, ponieważ pozwala określić rangę osoby i jej wpływ na podejmowanie decyzji. Kolor złoty na wizytówce jest oznaką powodzenia, prestiżu i pomyślności.
Symbolika kolorów

W Hongkongu czerwony uważany jest za kolor szczęścia i radości. Wiele biznesowych przewodników sugeruje nawet, aby zakładać do negocjacji czerwony krawat, który świadczyłby o znajomości kultury i szacunku do niej. Pomyślność przynoszą również różowy oraz żółty. Czarny, biały i niebieski mają raczej negatywne konotacje. Jednakże to właśnie biały i czarny powinno się stosować w trakcie oficjalnych prezentacji.

Prezenty

Do znaczących i dość złożonych elementów kultury chińskiej należy dawanie prezentów. Odgrywają one ogromną rolę w budowaniu przyjaznych stosunków. Na wstępie można spotkać się nawet z dwukrotną odmową jego przyjęcia. Jest to normalne i nie należy się zrażać. W ten sam sposób powinno się odbywać także przyjmowanie podarunków od Chińczyków. Bezwzględnie źle widziane jest pakowanie prezentów w biały, czarny lub niebieski papier, za to w złoty i czerwony – jak najbardziej. Podarunki, podobnie jak wizytówki, zawsze wręcza się trzymając je w obu dłoniach. Warto też zasięgnąć porady w kwestii odpowiedniego doboru prezentu, jako że co do wielu przedmiotów istnieje przekonanie, że przynoszą one nieszczęście.

Obiady, bankiety, poczęstunki

Biesiadowanie jest niezwykle popularną rozrywką w Hongkongu, gdyż pomaga zawierać bliższe znajomości z gospodarzami i kolegami z pracy. Nie ma do tego lepszej okazji niż wspólne spożywanie posiłków oraz wznoszenie częstych toastów. Dokańczanie każdego z wielu różnorodnych dań oznacza, że gospodarz nie zapewnił wystarczającej ilości jedzenia. Dlatego też powinno się zachować stosowny umiar.

Architektura

Hongkong już od dawna przyciąga potężnych inwestorów i najlepszych architektów z całego świata. Sporą popularnością cieszą się projekty biura Rema Koolhaasa. Zaha Hadid projektuje Wieżę Innowacji, która ma się stać symbolem miasta, aspirującego do miana centrum designu całej Azji. Spod ręki Normana Fostera wyszedł natomiast największy na świecie port lotniczy Chek Lap Kok Airport. Ten sam architekt już w latach osiemdziesiątych stworzył projekt głównej siedziby banku w Hongkongu. Powstała więc nowoczesna, nieco kosmiczna bryła, wypełniana sukcesywnie biurami. W rzeczywistości składa się z trzech wież ozdobionych tarasowymi ogrodami. Realizacja zakładała dostosowanie się do zasad feng shui oraz wysoki poziom elastyczności.

Dzięki temu już kilkakrotnie była możliwość zmiany aranżacji przestrzeni biurowej i dostosowanie jej do nowych potrzeb. Jednym z najwyższych i najbardziej rozpoznawalnych budynków w Hongkongu jest jednak siedziba innego banku: Bank of China Tower, autorstwa I.M. Pei. Budynek ten w momencie jego ukończenia (1990 r.) wywołał liczne kontrowersje, bowiem był niezgodny z zasadami feng shui. Krytykowano przede wszystkim ostre kąty. Do współczesnych, interesujących przedsięwzięć architektonicznych, należy budowa HKSAR Government Complex w Tamar w Hongkongu projektu Rocco Design Architects. Założenie podzielone jest na trzy części o charakterze biurowym, każda przeznaczona dla innej jednostki administracyjnej. Głównym założeniem pracowni Rocco było odzwierciedlenie następujących elementów: otwartość („Zawsze otwarte drzwi”), przyjemność („Zawsze panująca zieleń”), zrównoważony rozwój („Niebieskie niebo”), komunikacja („Harmonijne relacje międzyludzkie”).

W każdym projekcie nacisk położony jest zawsze na harmonię pomiędzy człowiekiem a naturą. Dlatego dużą wagę przywiązuje się obecnie do rozwiązań ekologicznych, szczególnie w miejscach pracy. Biura przeważnie są przestronne, czyste, klarowne i niezwykle funkcjonalne, co idealnie odpowiada podejściu Chińczyków do wykonywanych czynności. Naturalna wentylacja i oświetlenie redukują zużycie energii, ale też przyczyniają się do poprawy i wzrostu produktywności pracowników. Rząd pracuje nawet nad wprowadzeniem obowiązku stosowania rozwiązań przyjaznych środowisku w każdym nowo budowanym obiekcie. Przede wszystkim zachęca do stosowania szerszych korytarzy, prefabrykowanych materiałów oraz do umieszczania ogrodów na dachach i przed budynkiem.