Przestrzeń w stylu Bauhaus

Bauhaus (w dosłownym tłumaczeniu – 'budowanie domu') jako ruch powstał z poczucia, że przemysł i sztuka mogą stanowić jedność, że mogą mówić jednym głosem, nie wykluczając się. W 1916 roku Walter Gropius, architekt niemiecki wywodzący się z Berlina, zaproponował utworzenie nowej, interdyscyplinarnej szkoły, która przywróciłaby harmonię pomiędzy standaryzacją i przemysłem a sztuką i projektowaniem.
Szkoła Bauhausu istniała do roku 1933, początkowo w Weimarze, następnie w Dessau. Zamknięto ją ze względów politycznych – idee prezentowane przez mistrzów Bauhausu nie przystawały do poglądów wyznawanych przez władze NSDAP.

Przez te kilkanaście lat istnienia, przez jej mury przewinęło się wielu, do dziś znanych artystów, którzy nadal wpływają na bieg historii sztuki, inspirują kolejne pokolenia designerów. Mistrzami Bauhausu byli m.in. Paul Klee, Wassily Kandinsky, László Moholy-Nagya, Ludwig Mies van der Rohe, Marcel Breuer czy Eileen Gray.

Główne idee

Kompozycja przestrzenna w Bauhausie miała niemałe znaczenie. Mistrzowie starali się wpoić studentom, jak istotne w projektowaniu są podstawowe formy geometryczne, takie jak koło, kwadrat, stożek. Ważne były także materiały i ich właściwości – forma, kolor, interakcja.
Ideą projektowania stał się funkcjonalizm przemysłowy, zastępujący rzemiosło. Rozpoczęto projekty przeznaczone do masowej produkcji, cechujące się prostotą, surowością i szczerością. Były one produktami masowymi i świadomość tego odbijała się w ich formie, wykończeniu i materiałach.

Mistrzowie

Walter Gropius

Urodzony 18 maja 1883 roku w Berlinie Gropius, uczęszczał na studia architektoniczne w Monachium, a następnie w Berlinie. Nie udało mu się ukończyć studiów, jednak pomimo tego asystował w biurze Petera Behrensa w Berlinie. Poznał tam m.in. Miesa van der Rohe oraz Le Corbusiera. W 1919 objął kierownictwo szkoły sztuki użytkowej Bauhaus. Zajmował się głównie architekturą, ale w wolnym czasie poświęcał się także tworzeniu projektów wnętrz, mebli, czy tapet. Ze względów politycznych musiał opuścić kraj, skąd najpierw udał się do Wielkiej Brytanii, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Pracował tam m.in. z Adolfem Meyerem, Ernstem Neufertem, czy Marcelem Breuerem.
Dzieła Gropiusa charakteryzują się prostotą, mocno podkreślony geometryzm nadaje jego pracom silny i nieprzeciętny wyraz.

Ludwig Mies van der Rohe

Ludwig Mies van der Rohe zaczynał swoją przygodę z projektowaniem od pracy na budowie oraz jako rysownik gipsowych ornamentów, by następnie przejść do tworzenia architektury w biurze Petera Behrensa w Berlinie. Zainspirowany przez rysunki Marta Stama, w 1927 zaprojektował swoje pierwsze krzesło z giętych rurek – MR10, oraz MR20 – "fotelową" wersję tegoż krzesła. Po wystawie światowej w Barcelonie jego meble stawały się coraz bardziej popularne, jak np. Barcelona Chair, służąca m.in. jako tron dla króla Alfonsa XII. Jego projekty realizowały firmy z Berlina oraz Bamberga, a także THONET-MUNDUS, dla którego van der Rohe tworzył wraz z Lilly Reich. W 1930 roku został ostatnim dyrektorem Bauhausu. Następnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował nad projektami architektonicznymi.


Marcel Breuer

Marcel Breuer należał do pierwszego rocznika studentów, którzy uczęszczali do szkoły Bauhausu. Kierownikiem pracowni meblarskiej został jeszcze podczas studiów, co czyniło go najmłodszym mistrzem na uczelni. Dla Bauhausu zaprojektował wiele wnętrz nowopowstających budynków, w tym szeroką gamę mebli. W 1925 roku zaprojektował swoje pierwsze krzesło z giętych rurek – B3. Materiał okazał się dla Breuera niezwykłą inspiracją. Miał wiele zalet. Był tani i sprężysty, dzięki czemu meble nie wymagały już używania dodatkowych sprężyn. W kolejnych latach stworzył wiele mebli zaprojektowanych z giętej rurki – krzesła, stołki, stoliki – wszystko przeznaczone do masowej sprzedaży. Współpracował także z firmą Gebrueder THONET, tworząc m.in. fotel B35, czy biurka jak B21 i B65. W latach 30. stworzył serię mebli opartych na technologii zastosowania stalowych i aluminiowych taśm. Uciekając przed prześladowaniami, trafił do Londynu, a następnie do USA. Podczas tego okresu tworzył meble ze sklejki, inspirując się swoimi wcześniejszymi pracami, ale także zajmował się architekturą i pracą naukową na uniwersytecie prowadzonym przez Gropiusa.


Na zdjęciu poniżej propozycja zagospodarowania biura przy użyciu mebli marki Thonet, zaprojektowanych właśnie przez Marcela Breuera – biurko S285 (w przeszłości oznaczane jako B65) oraz klasyczne krzesła S64 (kiedyś B64).


Bauhaus dziś

W czasach istnienia szkoły, jej idee nie spotykały się ze zrozumieniem. Budziły lęk rzemieślników, stawiały przyzwyczajoną do przepychu arystokrację w nowej sytuacji – na równi z innymi. Dziś jednak, kiedy w architekturze i designie zdarzyło się tak wiele, powoli wracamy do tych prostych i szczerych odpowiedzi, jakie proponował Bauhaus, do funkcjonalności nie przytkanej treścią. Podstawowe formy przemawiają do nas bardziej i dobitniej. Bez zbędnych dodatków i małych oszustw.

Wiele firm korzysta już z osiągnięć tej szkoły designu, tworząc niesamowite i niepowtarzalne przestrzenie (zarówno biurowe, rekreacyjne, jak i gabinetowe) przy użyciu mebli i zastosowaniu ówczesnych zasad. Liderem w produkcji ekskluzywnych klasyków z tamtego okresu jest firma Thonet.  

Podstawowe zasady

Myśląc o zorganizowaniu biura, które byłoby nośnikiem idei Bauhausu, tak naprawdę nie musimy pamiętać o wielu składnikach. Biuro takie powinno być tylko tym, czym ma być. Bez żadnych ulepszeń. Bez zbędnych komplikacji form i materiałów.

- kolory

Wassily Kandinsky prowadził w Bauhausie zajęcia, w które wpleciono teorię kolorów, którą artysta sukcesywnie rozwijał. Biuro, które miałoby tworzyć atmosferę tamtych idei, powinno składać się z dwóch elementów kolorystycznych: tła oraz przekazu. Tło – czyli ściany, podłogi czy przeszklenia – powinno maksymalnie stwarzać przestrzeń do ekspozycji „przekazu”. Idealne kolory to biel, jasne beże. Dzięki nim, kolorystycznie kontrastujący „przekaz”, czyli elementy reprezentujące „biuro”, będzie mógł zostać odpowiednio przedstawiony i zaakcentowany. Dobrymi kolorami „przekazu” będzie czarny, z odpowiednio dodaną odrobiną np. czerwieni, żółtego lub niebieskiego – kolorów podstawowych.

- ściany

Ściany traktujemy jako element tła, dzięki któremu wzmacniamy istotę przestrzeni. Użyte mogą być tu zarówno białe ściany, czy ściany szklane, a także surowy beton. Przegroda tego typu nie zawiera dodatkowych rozrzeźbień – stanowi prostą i czytelną formę.

- podłogi

Na podłogi najlepiej sprawdzą się materiały naturalne, takie jak drewno, czy kamień. Oczywiście w naturalnych, jasnych kolorach. Ciekawa kompozycja może powstać również z wykładzinami prezentującymi minimalizm, a jednocześnie interesujące geometryczne uwzorzenie – przykładowo linia Ply Geometric firmy carpet-concept.

- przeszklenia

Szkło, jako materiał naturalny, stanowi idealne tło dla tego, co dzieje się we wnętrzu. Aby podkreślić jego znaczenie, można dodać dodatkowe podziały w przegrodach, tworząc dodatkowe elementy geometryzujące, które nadają przestrzeni pewnego wyrafinowania.

- akcesoria

Meble, które wypełniają przestrzeń, powinny spełniać funkcję, którą mają pełnić akurat w danym pomieszczeniu, sprawiając, że rola owej przestrzeni staje się z miejsca czytelna. W stylu Bauhausu  dominowały  proste, geometryczne formy, w kontrastujących do reszty otoczenia kolorach. Formy te stają się wówczas kluczowymi elementami wnętrza. Ich geometryzacja nie oznacza nudy – odpowiednio dobrane i skontrastowane meble mogą skutecznie przyciągnąć wzrok i stworzyć niepowtarzalną, nowoczesną atmosferę we wnętrzu. Jest to o tyle prostsze z meblami w stylu Bauhausu, że cechuje je niezwykła wręcz czytelność, a zarazem siła przekazu, jaki ze sobą niosą. Do dziś stanowią jedne z najciekawszych przykładów sztuki użytkowej.

Poniżej kilka propozycji zaaranżowania przestrzeni biurowej w stylu Bauhausu: